Het EU-kompas: navigeren door de Europese wetgeving

De Europese Commissie (Commissie-Von der Leyen II) is definitief benoemd. Daarmee kan er weer wetgeving vastgesteld worden. In de eerste maand gaat dat nog niet zo snel. Een deel van de wetgeving ziet vooral op urgente zaken (opschorting toepassing Ontbossingsverordening en fondsen voor het herstel van natuurrampen). In totaal is de stand van de maand december: twee richtlijnen en vijftien verordeningen (exclusief commissieverordeningen).

• Opheffen ODR platform

  Verordening (EU) 2024/3228 beëindigt het Europese platform voor onlinegeschilbeslechting (ODR-platform). Het platform beoogde de geschilbeslechting tussen consumenten en ondernemers via de digitale weg te faciliteren. In de praktijk slaagde het platform daar niet in. Zo leverde het gemiddeld tweehonderd zaken op per jaar in de gehele Europese Unie. Vanwege redenen van efficiëntie en doeltreffendheid is daarom besloten het platform stop te zetten.

• Digitaal vennootschapsrecht

  Richtlijn (EU) 2025/25 ziet op het verder digitaliseren van het vennootschapsrecht. Het bevat regels ten behoeve van het online beschikbaar stellen van bedrijfsgegevens in ondernemingsregisters. De richtlijn heeft als doel om de betrouwbaarheid van die gegevens te vergroten. Dat wordt bewerkstelligd door een verplichte controle van de statuten van een onderneming en de plicht om jaarlijks de juistheid van de gegevens in het register te bevestigen. Tegelijkertijd moet het ook eenvoudiger worden voor ondernemingen om een dochteronderneming op te richten in een andere lidstaat. Dit krijgt vorm doordat gegevens tussen registers van lidstaten moeten worden uitgewisseld. Met de implementatie van de richtlijn zullen in ieder geval de Handelsregisterwet en het Handelsregisterbesluit aangepast moeten worden.

• EU-typegoedkeuring voor niet voor de weg bestemde mobiele machines

  Verordening (EU) 2025/14 betreft regels over de EU-typegoedkeuring en individuele EU-goedkeuring en het in de handel brengen van alle nieuwe ‘niet voor de weg bestemde mobiele machines’ waarmee aan het verkeer op de openbare weg kan worden deelgenomen. Dit zijn onder andere maaimachines, oogstmachines of bulldozers. De lidstaten hebben binnen de verordening beperkt ruimte om eigen juridische keuzes te maken, echter kan er wel voor gekozen worden om beperkingen te stellen aan het weggebruik van volledig geautomatiseerde machines (machines zonder bestuurder die op afstand worden bediend), grote en lastig manoeuvreerbare machines en zware machines die het wegdek of andere weginfrastructuur zoals bruggen of viaducten zouden kunnen beschadigen. Naar verwachting zal de Wegenverkeerswet 1994 en de Regeling voertuigen aangepast moeten worden.

• Gegevensuitwisseling over verkeersovertredingen

  Richtlijn (EU) 2024/3237 bevat een herziening van de CBE-richtlijn (Cross Border Enforcement) waarin wordt voorzien in het faciliteren van grensoverschrijdende uitwisseling van informatie over verkeersveiligheidsgerelateerde verkeersovertredingen. Van de oorspronkelijke richtlijn werd geconstateerd dat de gebruikte formuleringen, waaronder de doelstelling, niet tot de gewenste doeltreffendheid leiden, met als gevolg een relatieve straffeloosheid van niet-ingezeten bestuurders. Met de herziening wordt het toepassingsgebied uitgebreid met meer verkeersovertredingen (bijvoorbeeld bumperkleven of gevaarlijk parkeren. Daarnaast worden bepalingen opgenomen om de procedures bij het onderzoek naar verkeersovertredingen in het buitenland te stroomlijnen. Ten slotte bevat het ook aanvullende waarborgen om de grondrechten van de niet-ingezetene te beschermen, waaronder het verbod van uitbesteding aan private entiteiten voor het verrichten van activiteiten in verband met de richtlijn en strengere regels met betrekking tot gegevensbescherming.

• Verzameling en doorgifte van API gegevens

  Verordening (EU) 2025/13 en Verordening (EU) 2025/12 bevatten een grondslag voor luchtvaartmaatschappijen om advance passenger information (API gegevens) te verzamelen en de verplichting deze door te geven aan de bevoegde grensautoriteiten dan wel de passagiersinformatie-eenheden (eenheid die bevoegd is om Passenger Name Record (PNR)- gegevens te verwerken). API gegevens zijn paspoort- en vluchtgegevens van reizigers die aan boord van een vliegtuig zitten om naar een bestemming in het Schengengebied te vliegen. Verordening (EU) 2025/13 is gericht op het voorkomen, opsporen, onderzoeken en vervolgen van terroristische misdrijven en ernstige criminaliteit. Verordening (EU) 2025/12 is gericht op het versterken en vergemakkelijken van de doeltreffendheid en de efficiëntie van de grenscontroles aan de buitengrenzen en om illegale immigratie te bestrijden. De verordeningen vervangen de API richtlijn en voorzien onder andere in regels over de wijze van het gegevens verzamelen, bewaartermijnen en de rechten van betrokkenen.

• Certificering van beheerde cyberbeveiligingsdiensten

  Met Verordening (EU) 2025/37 wordt Verordening (EU) 2019/881 (de cyberbeveiligingsverordening) gewijzigd. De wijziging ziet op een verbreding van het toepassingsgebied van het Europese cyberbeveiligingscertificeringskader met beheerde beveiligingsdiensten. Dit ziet op diensten als incidentrespons, penetratietesten en beveiligingsaudits en -consultancy, om cyberincidenten te voorkomen, op te sporen, erop te reageren en ervan te herstellen.

• Strategische autonomie op het gebied van cyberveiligheid

  Verordening (EU) 2025/38 (de cybersolidariteitsverordening) beoogt de technologische soevereiniteit en open strategische autonomie van de Unie op het gebied van cyberbeveiliging te versterken. Daartoe voorziet het in de kern in drie maatregelen. Ten eerste is dit de oprichting van een Europees waarschuwingssysteem voor cyberbeveiliging. Voor lidstaten is deelname aan dit systeem vrijwillig. Indien een lidstaat deelneemt dient zij een nationale cyberhub aan te wijzen, in voorkomend geval is dat een computer security incident response team of cybercrisisbeheerautoritieit, maar het kan ook een andere autoriteit zijn. In gezamenlijk verband moet hierdoor de opsporings-, analyse- en gegevensverwerkingscapaciteit met betrekking tot cyberdreigingen en de preventie van incidenten in de Unie verbeterd worden. Ten tweede voorziet de verordening in een noodmechanisme voor cyberbeveiliging waarbij de lidstaten uit solidariteit elkaar ondersteunen in de voorbereiding op, het beperken van en in het herstel van significante cyberbeveiligingsincidenten. Ten derde bevat de verordening een Europees evaluatiemechanisme waarbij deze significante cyberbeveiligingsincidenten worden geëvalueerd en beoordeeld. Binnen de verordening bestaat er voor lidstaten aanzienlijke ruimte om invulling te geven aan de actieve deelname.

• Opschorting toepassing Ontbossingsverordening

  Verordening (EU) 2024/3234 stelt de datum van toepassing van een groot aantal bepalingen uit de Ontbossingsverordening met een jaar uit. De Ontbossingsverordening bevat verplichtingen voor verschillende partijen, zoals handelaren en bevoegde autoriteiten. De verordening vereist dat grondstoffen en producten die in de EU in de handel worden gebracht of worden uitgevoerd ontbossingsvrij zijn.  Uitstel van de toepassing van de bepalingen uit de verordening wordt noodzakelijk geacht om de partijen beter in staat te stellen om zich volledig voor te bereiden op die verplichtingen.

• Fondsen voor het herstel na een natuurramp

  Met Verordening (EU) 2024/3236 en Verordening (EU) 2024/3242 reageert de Europese Unie op de overstromingen en bosbranden die Midden-, Oost- en Zuid-Europa afgelopen zomer geteisterd hebben. Beide verordeningen voorzien in financiële maatregelen die de wederopbouw van de infrastructuur en het herstel van het landbouw- en bosbouwproductiepotentieel in de getroffen lidstaten moeten bevorderen. Het gaat daarbij, enerzijds, om steun via het Europees Sociaal Fonds Plus en het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling en het Cohesiefonds. Anderzijds betreft het steun vanuit het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling.

  Die fondsen zijn ook beschikbaar voor natuurrampen die in 2025 plaats vinden. In het bijzonder kan steun worden verleend aan landbouwers, bosbezitters en kleine en middelgrote ondernemingen in de vorm van noodbijstand die erop gericht is de continuïteit van hun bedrijfsactiviteiten te waarborgen.

• Recycling van verpakkingen

  Verordening (EU) 2025/40 vervangt Richtlijn 94/62/EG en bevat een pakket aan maatregelen om de milieuduurzaamheid van verpakkingen te verbeteren. Ten eerste heeft dit betrekking op het verminderen van verpakkingen door het verbieden van bepaalde wegwerpverpakkingen, het verplicht aanbieden van herbruikbare of hervulbare verpakkingen en het standaardiseren van verpakkingsformaten en labels. Ten tweede ziet het op de recylebaarheid van verpakkingen door eisen te stellen aan het percentage recyclaat, het introduceren van ontwerpcriteria voor verpakkingen en de verplichte invoer van statiegeldsystemen voor plastic flessen en blikjes. Ten derde moet de inzameling van gebruikte verpakkingen geharmoniseerd worden, deels door de verplichte statiegeldsystemen, maar ook door geharmoniseerde markeringen van labels. De verordening legt daarbij een grote verantwoordelijkheid bij de producenten van de verpakkingen. Met de nieuwe regels zullen waarschijnlijk het Besluit beheer verpakkingen, de Regeling beheer verpakkingen, het Besluit kunststofproducten voor eenmalig gebruik en de Regeling kunststofproducten voor eenmalig gebruik gewijzigd moeten worden.

• EU-vuurwapenverordening

  Verordening (EU) 2025/41 is een herschikking van Verordening (EU) nr. 258/2012, die daarmee ook wordt ingetrokken. De verordening stelt voorschriften voor invoer- en uitvoervergunningen, en invoer-, uitvoer- en doorvoermaatregelen voor vuurwapens, hun onderdelen, componenten en munitie (voor civiel gebruik). Met de herschikking wordt beoogd om een aantal tekortkomingen van de oude verordening te herstellen. Het bevat onder andere een groot aantal criteria waaraan getoetst en voldaan moet worden alvorens een vergunning wordt afgegeven. Daarnaast voorziet het in een elektronisch EU-systeem waarmee invoer- en uitvoervergunningen aangevraagd kunnen worden en omvat het strengere regels voor alarm- en seinwapens en voor halffabricaten voor vuurwapens. De verwachting is dat in ieder geval de Wet wapens en munitie gewijzigd zal moeten worden.

• Sanctieverordeningen

  In december zijn weer twee wijzigingen van sanctieverordeningen - Verordening (EU) 2024/3192 Verordening (EU) 2024/3189 - aangenomen. Beide verordeningen hebben betrekking op sancties tegen personen en landen (in het bijzonder vanuit Rusland) die acties verrichten om Oekraïne te destabiliseren.

• Europees Parlement - Onafgedane zaken

  Het Europees Parlement heeft inmiddels vastgesteld met welke ‘onafgedane zaken’ zij verder wil en welke zij wil voorleggen aan de Europese Commissie om in te trekken. Dit zijn enkele wetsvoorstellen waar het Europees Parlement niet verder mee wil:

  • RICHTLIJN VAN DE RAAD tot wijziging van Richtlijn 2011/16/EU betreffende de administratieve samenwerking op het gebied van de belastingen

  • Voorstel voor een VERORDENING VAN DE RAAD tot instelling van het Europees Monetair Fonds

  • Voorstel voor een VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1049/2001 inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie

  • Voorstel voor een RICHTLIJN VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD houdende vaststelling, voor bepaalde aan het verkeer binnen de Unie deelnemende wegvoertuigen, van de in het nationale en het internationale verkeer maximaal toegestane afmetingen, en van de in het internationale verkeer maximaal toegestane gewichten (codificatie)